LUSAKA, Zambia.
Wazambia wamejitokeza kupiga kura leo, Alhamisi Agosti 13, 2026, katika uchaguzi mkuu unaoonekana kuwa mtihani mkubwa kwa Rais Hakainde Hichilema na mageuzi yake ya kiuchumi tangu alipoingia madarakani mwaka 2021.
Takribani wapiga kura milioni nane waliojiandikisha wameshiriki katika uchaguzi wa rais, wabunge na viongozi wa serikali za mitaa.
Hichilema, ambaye anawania muhula wa pili, anaingia kwenye uchaguzi huo akijivunia hatua zilizochukuliwa kuimarisha uchumi, ikiwemo mchakato wa kurekebisha mzigo mkubwa wa deni la taifa na kuvutia uwekezaji, hususan katika sekta ya madini.
Hata hivyo, pamoja na baadhi ya viashiria vya uchumi kuimarika, gharama kubwa za maisha, ukosefu wa ajira na hali ya kipato cha wananchi bado ni miongoni mwa masuala yanayowasumbua wapiga kura.
Zambia iliingia katika mzozo mkubwa wa madeni na kuwa nchi ya kwanza barani Afrika kushindwa kulipa deni lake la nje katika kipindi cha janga la COVID-19. Serikali ya Hichilema imekuwa ikitekeleza mpango wa kurekebisha madeni hayo na kuimarisha uchumi.
UPINZANI WATAKA MABADILIKO
Hichilema anakabiliwa na ushindani kutoka kwa wagombea kadhaa wa upinzani, huku Brian Mundubile akiwa miongoni mwa wapinzani wakuu wanaopinga rekodi ya Serikali katika uchumi na masuala ya utawala.
Mundubile ameahidi kushughulikia gharama za maisha, umaskini na masuala ya haki za kisiasa, akiwataka wananchi kuangalia zaidi hali wanayoishi kuliko takwimu za uchumi zinazotolewa na Serikali.
Kwa upande wake, Hichilema anasisitiza kwamba mageuzi yake yameweka msingi wa uchumi imara zaidi na kwamba matokeo ya hatua hizo yataendelea kuonekana kadiri muda unavyokwenda.
SHABA NI AJENDA KUBWA
Mbali na gharama za maisha, shaba ni moja ya masuala makubwa yanayofuatiliwa katika uchaguzi huu.
Zambia ni miongoni mwa wazalishaji wakubwa wa shaba duniani, na rasilimali hiyo imevutia uwekezaji mkubwa kutoka mataifa mbalimbali, hususan China na Marekani. Shaba na madini mengine muhimu yanahitajika katika teknolojia, magari ya umeme na nishati safi.
Hichilema anataka kuendeleza uwekezaji katika sekta ya madini na kuongeza uzalishaji wa shaba, wakati wapinzani wakisisitiza kwamba utajiri wa madini unapaswa kuwanufaisha zaidi wananchi wa kawaida.
UCHAGUZI WAANGALIWA KWA KARIBU
Uchaguzi huo pia umefuatiliwa kwa karibu kutokana na malalamiko ya baadhi ya wapinzani na makundi ya haki za binadamu kuhusu mazingira ya kisiasa na madai ya kubanwa kwa wapinzani. Serikali ya Hichilema imekanusha tuhuma hizo.
Kwa mujibu wa mfumo wa uchaguzi wa Zambia, mshindi wa urais anatakiwa kupata zaidi ya asilimia 50 ya kura halali. Endapo hakuna mgombea anayefikisha kiwango hicho, uchaguzi wa marudio utafanyika kati ya wagombea wawili walioongoza.
Kwa sasa, swali kubwa linalowakabili Wazambia ni moja:
Je, mageuzi ya kiuchumi ya Hichilema yameleta nafuu ya kutosha katika maisha ya wananchi kiasi cha kumrudisha Ikulu kwa muhula wa pili?
Jibu la swali hilo litaanza kupatikana kupitia kura zilizopigwa leo. Matokeo ya mwisho yanatarajiwa kutolewa baada ya mchakato wa kuhesabu kura kukamilika.


Comments
Post a Comment