Wadau Wavunja Ukimya, Wafafanua Ukweli wa Mradi Mkakati wa Mahenge**
Na Mwandishi Wetu
Dar es Salaam
Mjadala kuhusu mradi wa kimkakati wa Mahenge Graphite umechukua sura mpya baada ya wachambuzi wa masuala ya uchumi na wadau wa sekta ya madini kumjibu vikali mwanaharakati wa kisiasa, Martin Maranja Masese, wakimtuhumu kusambaza taarifa zisizo sahihi kuhusu mazungumzo ya Rais Samia Suluhu Hassan na Kaimu Balozi wa Marekani, Andrew Lentz.
Kwa mujibu wa uchambuzi huo, madai ya Masese yameelezwa kama “propaganda za mtandaoni zilizokosa msingi wa kisheria na kiuchumi.” 
*DAI LA “MGODI KUUZWA KWA USD 300 MILIONI” LAVUNJWA VIPANDE VIPANDE*
Katika chapisho lake, Masese alidai kuwa Tanzania “imewauzia Wamarekani mgodi wa graphite kwa dola milioni 300”.
Lakini taarifa rasmi zinaeleza wazi kuwa:
• USD milioni 300 si bei ya mgodi, bali ni makadirio ya uwekezaji (CAPEX) wa kampuni ya ubia Faru Graphite Corporation (FGC) inayomilikiwa kwa pamoja na Serikali ya Tanzania na kampuni ya Australia, Black Rock Mining Limited.
• Fedha hizo zinahusisha ujenzi wa mgodi, mitambo, maandalizi ya uzalishaji, na ujenzi wa laini ya umeme ya kV 220 kutoka Ifakara hadi Mahenge.
• Hakuna mgodi uliouzwa; bali mradi huo unafuata mfumo wa ubia unaolinda maslahi ya Taifa kupitia gawio, kodi, mrabaha, ajira na mikataba ya ndani. 
Wachambuzi wanasema upotoshaji huo umelenga kuaminisha umma kuwa rasilimali zimekabidhiwa kwa wageni bila manufaa kwa Watanzania, jambo ambalo limethibitishwa kuwa si sahihi.
*MADAI MAPYA YA “PANIC MODE MoUs” YAFELI MITAANI*
Masese pia aliandika kuwa Serikali “imesaini MoUs kwa pupa”.
Hata hivyo, uchambuzi wa nyaraka za Serikali umebainisha kuwa:
• Hakuna MoU mpya iliyosainiwa kuhusu Mahenge Graphite.
• Makubaliano yanayoongoza mradi huu (Framework Agreement) yalisainiwa tarehe 13 Desemba 2021, miaka kadhaa kabla ya mazungumzo ya Ikulu yaliyovutia mjadala mtandaoni.
• Tofauti kati ya MoU na Framework Agreement imefafanuliwa wazi, ikionesha kuwa Masese hakufanya utafiti wa kutosha. 
Wachambuzi wanatahadharisha kuwa kusambaza taarifa bila uelewa wa mihimili ya mikataba ya madini kunaweza kuvuruga imani ya umma kuhusu miradi mikakati ya Taifa.
*TAKWIMU ZA GRAPHITE ZAVURUGWA NA PROPAGANDA*
Katika hoja zake, Masese alinukuu takwimu za kimataifa kuhusu akiba ya graphite duniani na makadirio ya Benki ya Dunia ya ongezeko la mahitaji kufikia 2050.
Hata hivyo, wataalam wameweka bayana kuwa:
• Takwimu alizotumia ni akiba za kitaifa duniani, si za mgodi mmoja.
• Kujenga hoja kwamba Serikali “imeuza future ya Taifa kwa USD 300 milioni” ni upotoshaji, kwa kuwa kiasi hicho ni gharama ya uwekezaji wa kuufungua mradi, si thamani ya rasilimali.
• Utafiti unaonyesha bei ya graphite hubadilika kulingana na viwango vya ubora na ukubwa wa chembe, hivyo si hesabu rahisi kama anavyodai. 
Aidha, wataalam wanaonya kuwa kutumia takwimu nje ya muktadha kunawaaminisha wananchi makosa ya kimantiki kuhusu thamani ya rasilimali.
*FAIDA HALISI ZA MRADI: WATANZANIA NDIO WASHINDI*
Tofauti na madai ya Masese, ukweli kuhusu manufaa ya mradi wa Mahenge Graphite umewekwa wazi kupitia nyaraka za Serikali na uchambuzi wa wataalam.
Mapato kwa Taifa
• Zaidi ya USD bilioni 3.2 (takribani TSh trilioni 7) zinatarajiwa kuingia katika hazina ya Taifa kupitia kodi, ada, mrabaha na gawio.
• Haya ni mapato yatakayokusanywa katika kipindi chote cha maisha ya mgodi kilichokadiriwa kuwa miaka 26. 
Ajira na Uchumi wa Ndani
• Ajira 400 wakati wa ujenzi na 905 za moja kwa moja wakati wa uzalishaji.
• Zaidi ya ajira 4,500 zisizo za moja kwa moja kwa wakandarasi, wasambazaji, wakulima, na watoa huduma mbalimbali.
Miundombinu Mpya
• Ujenzi wa laini ya kV 220 Ifakara – Mahenge utaleta umeme wa uhakika si kwa mgodi pekee bali kwa maelfu ya wananchi wa Kilombero na Ulanga.
• Mahenge inatarajiwa kubadilika kuwa kitovu kipya cha biashara, huduma na uwekezaji. 
Wachambuzi wanasisitiza kwamba manufaa haya yasingepatikana bila Serikali kuingia ubia wa kimkakati unaolindwa kisheria.
*WADAU: “MJADALA UPO MZURI, LAKINI USIJENGWE KWENYE UONGO”*
Katika hitimisho la uchambuzi huo, imeelezwa kuwa mjadala kuhusu mikataba ya madini ni muhimu na unapaswa kuendelea, lakini msingi wake lazima uwe ukweli, ufahamu wa kisheria na utafiti sahihi.
“Fikra tunduizi na propaganda hutengana kama mafuta na maji. Mjadala wa rasilimali za Taifa hauwezi kujengwa juu ya sentensi za Instagram bali juu ya nyaraka, takwimu na uelewa wa sekta.”
— Uchambuzi huo unasema. 
Wadau wa madini wametoa wito kwa Watanzania kusoma taarifa rasmi, kufuatilia utaratibu wa mikataba ya kimkakati na kuepuka kurubuniwa na taarifa zisizothibitishwa.
*TANZANIA INAWEKEZA KWENYE UFAHAMU, SI PROPAGANDA*
Mradi wa Mahenge Graphite unaendelea kutajwa kuwa mmoja wa miradi muhimu zaidi katika kuimarisha uchumi wa viwanda, kuongeza mapato ya Taifa, na kuboresha maisha ya wananchi.
Huku upotoshaji ukizidi kupingwa, wachambuzi wanasema ni wakati wa Watanzania kuunganisha nguvu katika kutetea maslahi ya Taifa kupitia ukweli, si hisia.
